ویژه های نمایش
خوش آمديد
ورود / عضويت

محبوب ترين ها نوشته ها


  • زهرا(س)اولین مجری اقتصاداسلامی درمیان زنان

    چکیده:

    در اقتصاد جهانی زنان نقش کلیدی در جهت دادن اقتصاد جامعه دارند، چرا که سلامت خانواده که واحد تشکیل دهنده یک اجتماع می باشد از مدیریت مادران آن جامعه شکل خود را انتخاب می نماید. زنان در اقتصاد اسلامی با به صحنه کشاندن منابع فوق مادی بستر مواد و قواعد و قوانین اقتصادی را فراهم می نمایند. اقتصاد غیر اسلامی یا به دلیل نداشتن منابع به ظلم اقتصادی تن در می دهد یا اینکه در استخراج از آن عاجز می گردد زیرا که زنان غواصان اقیانوس فوق مادی بوده و در اقتصادی غیر اسلامی غور زنان عمق نداشته و به همین سبب اسیر ظلم های اقتصادی مردان گردیده و بصورت کالا از آنها بهره برداری می شود

    سوال:

    زنان در مقاومت اقتصادی مردان و جهاد اقتصادی رجال دولتی چه نقشی را دارند؟

    متن:

    جهاد اقتصادی اگر تعریف آن گستره همه موجودات عالم را در بر بگیرد، لارم است از تلاش های فردی افراد جامعه بشری قد بلندتری داشته باشد، و این مهم اتفاق نخواهد افتاد مگر به اندازه قدرت مقاومت نفس آدمی در مقابل محرک های درونی و برونی اش که با او زندگی می نماید. شهروندان یک جامعه با فعالیت های فردی خود به تأمین خواسته هایشان نمی رسند زیرا یک فرد در اجتماع نیاز به کمک دیگران و استعدادهای اختصاصی آنان دارد و اقتصاد جامعه با تبادل سرمایه عمومی و خصوصی اشخاص بر قرار گردیده و درصد صحت و سلامت آن به مقدار تلاش های آنان وابسته است. اگر تلاش های اقتصادی فرد محور باشد تشکیل خانواده با مشکلات مواجه گردیده و اگر خانواده مدار باشد جامعه یک کشور با آفاتی روبرو می گردد و اگر کشور محور باشد جامعه جهانی با ظلم های متعددی در گیر خواهد بود.

    الف اقتصاد فرد محور:

    در این اقتصاد، ازداوج زنان و مردان بی هدف می گردد و نسل آدمی با خطر مواجه می شود و اداره جامعه با قدرت های برتر پیش می رود و افراد ضعیف محکوم به مرگ بوده و یا در قالب های گوناگون بردگی باید به زندگی خود ادامه بدهند

     

    ب اقتصاد خانواده محور:

    در این اقتصاد، خانواده های با استعداد و اتحاد بر دیگر بافت های جامعه که از خانواده های متوسط و ضعیف تشکیل شده غلبه نموده و آنها را مجبور به خدمت خود نموده و راههای استقلال آنان را سد نموده و در صدد دفن استعداد و یا استخدام توانمندی آنها

    ج اقتصاد وطن محور:

    در این اقتصاد تمام هم وغّم افراد جامعه، کشور خودشان بوده و برای ارتباط و احسان به دیگران ابتدا سود آنرا برای کشورشان محاسبه نموده سپس با حفظ قدرت برتری طلبی اقدام به داد و ستد یا خدماتی می نمایند.

    از مجموع این سه نوع اقتصاد در جهان بدست می آید که فقر جامعه جهانی و تخریب جهان طبیعت پایان پذیری ندارد. تنها مکتبی که می تواند اقتصاد بشری و هم چنین جهان طبیعت را از ظلم اقتصادی آدمی نجات بخشد، مکتبی است پشتوانه نظری آن با منابع و مخازن فوق مادی همراه باشد. مکتب اسلام با رفتار اقتصادی اهل البیت علیهم السلام این بشارت را به جهانیان داده و می دهد، برای نمونه چند نوع از رفتار اقتصادی حضرت زهای اطهر سلام الله علیها را برای شما بیان می کنیم:

    ۱ گزارش بلال حبشی از رفتار اقتصادی حضرت زهرا اطهر سلام الله علیها:

    روزی حضرت زهرا (س) را دیدم که مشغول آرد کردن گندم بود

    ((کار در محیط خانه برای زنان = سلامت اقتصاد خانواده))

    در این هنگام فرزندش حسین گریه و بی تابی می کرد

    ((زنان و تربیت نیروی انسانی برای اقتصاد جامعه))

    خدمتشان عرض کردم:

    برای کمک به شما آسیاب کنم یا بچه را آرام نمایم؟ حضرت فرمود:

    «من به آرام کردن فرزند اولی هستم، شما آسیاب را بچرخانید.

    ((تربیت کودک و مهر مادری و دمیدن عاطفه در کارهای اجتماعی با تربیت نیروی انسانی توسط مهرومحبت ماردان صورت می گیرد))

    امام باقر (علیه السلام ) فرمود:

    حضرت فاطمه علیها السلام کارهای منزل را با حضرت علی (علیه السلام ) اینگونه تقسیم کرد که ۱ خمیر کردن آرد۲ نان پختن ۳ تمیز کردن و جارو زدن خانه به عهده فاطمه باشد، کارهای بیرون منزل از قبیل، ۱ جمع آوری هیزم ۲ تهیه مواد اولیه غذایی را علی (علیه السلام ) انجام دهد.

    امام صادق (علیه السلام ) فرمود:

    این تقسیم کار، با رهنمود رسول خدا صلی الله علیه و آله انجام گرفت .

    آنگاه که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کارهای داخل منزل را فاطمه علیها السلام ، و کارهای بیرون منزل را علی (ع ) انجام دهد، حضرت زهرا علیها السلام با خوشحالی فرمود:

    قالت : «فلا یعلم ما داخلنی من السرور الا الله باکفائی رسول الله تحمل رقاب الرجال.»

    جز خدا کسی نمی داند که از این تقسیم کار تا چه اندازه خوشحال شدم، زیرا رسول خدا مرا از انجام کارهایی که مربوط به مردان است، بازداشت .

    فاطمه علیها السلام در زندگی پربار خویش، به کار و انجام وظایف خانوادگی و تربیتی توجه کامل داشت، نه تنها کار می کرد، و نیازمندیهای خانواده را بر طرف می ساخت ، بلکه به تقسیم کار در خانواده و تحقق عدالت در محیط کوچک خانه و خانواده نیز اهمیت می داد.

    کارهای خانه و خانواده را بین خود و امیرالمؤ منین علی (علیه السلام )، و کار روزانه داخل منزل را نیز بین خود و خدمتکارش فضه ، بگونه ای مساوی تقسیم می کرد.

    سلمان فارسی می گوید: فاطمه زهرا علیها السلام را دیدم که با دستان مبارک و با آسیاب دستی گندم را آرد می کند، جلو رفته پس از سلام، گفتم : ای دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله ! خود را به زحمت مینداز، در کنار شما خدمتکار منزلتان فضه ایستاده است کار منزل را به ایشان واگذار!!

    حضرت زهرا علیها السلام پاسخ داد:

    قالت :

    «اوصانی رسول الله ان تکون الخدمة لها یوما و لی یوما فکان امس یوم خدمتها والیوم یوم خدمتی.»

    رسول خدا صلی الله علیه و آله به من سفارش فرمود که کارهای خانه را با فضه تقسیم کنم، یک روز او کار کند و روز دیگر من ، دیروز نوبت او بود و امروز نوبت من است.

    با نوجه به ۲داستان از حضرت زهرا سلام الله علیها به این نتیجه می رسیم که اگر اقتصاد از منابع و مخازن فوق مادی برخوردار باشد از ۳ ظلم اقتصادی در امان است،۱ ظلم به نفس مانند:

    کارهای غیر مرتبط که با نوع خلقت انسانها سازگاری ندارد، و این از مخلوط شدن کار زنان و مردان در جامعه حاصل می شود مانند رشته مهندسی ساختمان و معدن برای دختران و پایین بودن کار مفید صاحبان حرفه که برای کار با جنسیت خودشان تعریف نشده اند.

    ۲ ظلم اقتصادی به جامعه مانند:

    فعالیت های غیر استاندار زنان و مردان در جامعه برای زنده ماندن به دلیل سود خواهی صاحبان قدرت و ثروت و سلطه آنان بر مردم فقیر

    ۳ ظلم به حق تعالی مانند:

    کسب های حرام و درآمدهای نامشروع به وسیله فریب کاری در تولید و توزیع و مصرف جامعه و مردم را از آخرت گرایی منصرف نمودن جهت ذخیره سودهای غیر معقول و رقابت های اقتصادی جاهلانه.

    این ۳ ظلم اقتصادی برنفس و برجامعه و برحق تعالی، زمانی در جامعه مشاهده نمی گردد که منابع و مخازن مادی زمین نزد اقتصادانان جهان حکیمانه و عادلانه برای خلق مشاهده گردد و این مهم اتفاق نخواهد افتاد مگر بشر با توجه به ذخائرفوق مادی از دشمن مبین خود بنا به گزارش قرآن کریم یعنی شیطان لعین، در امان بوده و درجاده سعادت با عقیده اقتصادی اسلام که حضرت زهرا سلام الله علیها مجری آن بودند، خود را سالم به ساحل انسانیت نزدیک نماید.

    مطالعه بيشتر »
  • "فنگ‌شويي" بت‌پرستي مدرن قرن 21

    هنگامي كه نامي از «تهاجم فرهنگي» برده مي‌شود، عده‌اي بي‌جهت موضع مي‌گيرند اما باور كنيم يك مجسمه ساده بودا، صدف مارپيج، وزغ سه پا به شكل سربازان اين تهاجم در يونيفرم قدرت نرم فنگ‌شويي باورهاي ما را هدف قرار داده‌اند.شايد از هنگامي كه بشر در قرن 21 خود را از مباني اصيل الهي دور كرد و با پيشرفت روز افزون علم از معنويت فاصله گرفت و به مرز افسردگي رسيد؛ بر آن شد كه به دنبال معنويتي برود كه ساخته خود او باشد تا در پس آن، دنياي ايده‌آل را جست‌وجو كرده و به خوشبختي مورد انتظار خوددست یابد. در محيط اطراف ما نيز گاهي شنيده مي‌شود كه برخي افراد به دنبال خوشبختي خيالي خود به سمت عرفان‌هاي خوش‌ آب و رنگ اما پوچ كشيده مي‌شوند. «فنگ‌شويي» نيز يكي از مواردي است كه در ايران طي چندين سال فعاليت، توانسته علاقه‌مندان را به سوي خود جذب كند، اما اينكه صحت و سقم فنگ‌شويي تا چه ميزان است، بررسي بيشتري را مي‌طلبد كه در اين گزارش آن را پيگيري مي‌كنيم.
    * فنگ‌شويي؛ خرافه يا واقعيت؟
    در تعريف فنگ‌شويي آورده‌اند؛ به معناي باد و آب است، يك فلسفه و فن باستاني در چين است و براي پيدا كردن دكوراسيون مناسب و چيدمان درست اشيا در ساختمان‌هاي مسكوني، تجاري، باغ و غيره استفاده مي‌شود تا بهترين اثر را بر سلامتي، شادي، موفقيت، هماهنگي و به طور كلي انرژي مثبت داشته باشد. مهم‌ترين چيزهايي كه بايد رعايت كرد، پرهيز از بي‌نظمي و هرگونه انباشتگي، استفاده از رنگ‌هاي مناسب، خطوط منحني، در نظر گرفتن جهت‌هاي مناسب است، البته امروزه به طور رسمي در چين آن را خرافات مي‌دانند.هنگامي كه به برخي فروشگاهاي عرضه محصولات فنگ‌شويي مراجعه مي‌كنيم، با اين جملات روبه‌رو مي‌شويم: اين اجناس باعث آمدن بركت به خانه شما مي‌شود، اين نشان‌ها مي‌تواند، رابطه شما را با همسرتان بهتر كند، اين مجسمه شب‌ها روح خود را در اتاق به حركت در مي‌آورد و انرژي‌ آن را عوض مي‌كند، اينكه چقدر يك مجسمه و يا نماد مي‌تواند، با خود اين ره‌آورد را به ارمغان بياورد، سوالي است كه شايد ذهن بسياري را با خود مشغول كرده است.
    براي بررسي اينكه چه مقدار از نشان‌ها و نمادهاي فنگ‌شويي در بازار وجود دارد، به برخي از فروشگاه‌هاي مجسمه‌فروشي سر مي‌زنيم.
    خانم فروشنده‌اي كه سرتاسر مغازه‌اش با انواع و اقسام مجسمه پر شده است و در ميان آنها مجسمه بودا و قورباغه سه پا نيز به چشم مي‌خورد، در پاسخ به اين سؤال كه آيا مجسمه فنگ‌شويي را در مغازه داريد، با حالتي تعجب گونه بيان مي‌كند: فنگ‌شويي چيست؟ مرد جواني هم كه خبري از نمادهاي فنگ‌شويي در مغازه‌اش نيست،‌ انگار براي نخستين بار اين واژه را مي‌شنود و مي‌پرسد: چه جور مجسمه‌اي است؟
    بالاخره در يكي از نقاط شمالي شهر مغازه‌اي را يافتم كه به طور فروش عمده نشان‌ها و مجسمه‌هاي فنگ‌شويي را به فروش مي‌رساند. خانم م-ف درباره فعاليتش‌ مي‌گويد: حدود 25 سال است كه در كار فروش وسايل فنگ‌شويي هستم و مردم به خوبي از اين نمادها استقبال مي‌كنند. بيشتر مشتري‌هايم را نيز خانم‌ها تشكيل مي‌دهند. وقتي از او درباره ميزان اعتقادش به فنگ‌شويي سؤال مي‌شود در پاسخ مي‌گويد: اعتقادي به فنگ‌شويي ندارم و خرافه‌اي بيش نيست!
    خانم ميانسالي به نام زهره ـ‌ الف كه براي خريد در مغازه حضور داشت‌ـ نيز در پاسخ به اين پرسش كه چرا از مجسمه فنگ‌شويي استفاده مي‌كنيد، مي‌گويد: اصلاً نمي‌دانم فنگ‌شويي چيست، من فقط براي زيبايي اين مجسمه را خريده‌ام.
    خانم ديگري كه كنجكاوانه به صحبت‌هاي ما گوش مي‌داد با شور و هيجان خاصي مي‌گويد: خانم! فنگ‌شويي حقيقت دارد، از زماني كه من دكوراسيون خانه‌ام تغييرات ايجاد كردم و از اين مجسمه‌ها استفاده كردم، زندگي‌ام از اين رو به آن رو شده‌است. از او پرسيدم با فنگ‌شويي كجا آشنا شديد و پاسخ داد: در كلاس يوگا! مربي در خصوص نقش فنگ‌شويي در تحول زندگي صحبت كرد و جزوه‌اي هم براي آشنايي بيشتر به ما داد. با دو نفر ديگر در خارج از مغازه درباره فنگ‌شويي سوال كردم، ابراز بي‌اطلاعي مي‌كردند.براي كسب اطلاعات بيشتر در خصوص فعاليت‌هاي انجام شده به منظور ترويج فنگ‌شويي در جامعه ايراني با كلاس‌هاي آموزش «فنگ‌شويي» تماس مي‌گيرم؛ صدايي كه متعلق به يك خانم جوان است، گوشي را بر مي‌دارد و پس از اينكه مطمئن مي‌شود از سوي يك آشنا تماس گرفته‌ام، هزينه شركت در كلاس‌ها را به مدت دو روز اعلام مي‌كند. به مؤسسه ديگر كه زنگ مي‌زنم، منشي تا زماني كه خيالش از بابت معرف آسوده نمي‌شود، پاسخ نمي‌‌دهد. از او مي‌خواهم اندكي از فنگ‌شويي بگويد، منشي با كمي مكث مي‌گويد: «علمي است كه درباره چگونگي چيدمان لوازم منزل صحبت مي‌كند». منتظر ماندم بيشتر توضيح دهد، ولي انگار چيز بيشتري نمي‌دانست، از او درباره سطح علمي استاد پرسيدم، فوري جواب مي‌دهد: «استاد داراي مدرك دكتراي روانشناسي هستند البته در حال حاضر ايران نيستند!».
     درحالي كه در سطح تهران و شهرستان‌ها كلاس‌هاي فنگ‌شويي در سطح گسترده برگزار مي‌شود و برخي از مسئولان برگزاري كلاس‌ها با اعلام اينكه داراي مجوز هستند، فقط از افرادي كه توسط آشناها معرفي شوند، ثبت‌نام مي‌كنند. اما به‌راستي در فنگ‌شويي چه چيزي مطرح است كه اينچنين افراد را مجذوب خود كرده؟ فروش انواع و اقسام نمادهاي آن در بازار، تشكيل كلاس‌ها و تبليغ فنگ‌شويي در موتورهاي جست‌وجو براي چيست؟ آيا به‌راستي مردم بهشت گمشده خويش را يافته‌اند؟ آيا دنبال منجي مي‌گردند؟
    براي درك بهتر موضوع مناسب است با برخي از نمادهاي فنگ‌شويي آشنا شويم.
    * آشنايي با نمادهاي فنگ‌شويي
    در فنگ‌شويي در خصوص نشان دادن نحوه درست تقسيم انرژي از اين نمادها استفاده مي‌كنند كه عبارتند از: «اژدها» سمبل انرژي «ينگ» و نشانه عنصر چوب و فصل بهار است و انرژي آن در سمت شرق يا سمت راست بنا قرار مي‌گيرد. در مقابل اژدها، «ببر» داراي انرژي «يين» است و نشانه عنصر فلز. «لاك‌پشت» نيز نشان ثبات و استحكام قسمت پشتي زمين و بناست. «ققنوس سرخ» نيز در مقابل لاك‌پشت، حيواني افسانه‌اي بسيار فعال و هميشه در حال حركت و پرواز، به عنوان سمبل آسايش مادي در زندگي است.
    ديگر سمبل‌هاي فنگ‌شويي عبارتند از؛
    درنا: سمبل عمر طولاني است، تصوير يا مجسمه آن در سمت غرب يا شرق قرار داده‌ مي‌شود.
    اردك مندارين: نوعي اردك رسمي چيني است، اين اردك نشانه‌اي از شادي و خوشبختي در زندگي زناشويي است، نيروي «چي» ايجاد مي‌كند كه باعث مي‌شود زوجين از پس هر مشكلي بر بيايند. براي اين منظور بايد دو عدد اردك را در گوشه شمال غربي خانه قرار داد يا در دورترين قسمت راست سالن پذيرايي‌ يا اتاق خواب‌ تا «چي» ازدواج و عشق را فعال كند.
    نماد دو ماهي: نشانه دور كردن نيروهاي شيطاني است و براي دفع بلا يا چشم زخم مورد استفاده قرار مي‌گيرد، معمولاً آن را مقابل در ورودي نصب مي‌كنند.
    نيلوفر آبي يا لتوس: گياه مقدس هندوهاست، اعتقاد بر اينكه داشتن آن در منزل بخت خوبي را به ارمغان مي‌آورد.
    گل صدتوماني يا پوني: نشانه اقبال بلند خصوصاً براي دختران دم بخت است.
    پرتقال: مركبات مخصوصاً پرتقال و ليمو سمبل طلا، پول و فراواني هستند.
    هلو: سمبل عمر طولاني و توام با سلامتي است.
    اركيده: سمبل خوش‌اقبالي است.
    انار: نشانه فرزندان متعدد است.
    صدف مارپيچ: نشانه اقبال بلند در سفر است، آن را در اتاق نشيمن قرار مي‌دهند.
    خمره: به عنوان آرام كننده جريان چي در قسمت‌هاي مختلف به خصوص نزديك در ورودي استفاده مي‌شود.
    بادبزن: سمبل محافظت از خانه و دارايي است.
    وزغ سه پا: سمبل بركت و ثروت است.
    كريستال كوارتز صورتي: بهترين سمبل عشق و ازدواج در فنگ‌شويي است.
    در ميان انواع نمادها با مجسمه‌هايي چون سكه‌هاي چيني، سگ‌هاي فو، بادزنگ، اژدرلاك پشت، چي لين (اژدر اسب)، پاگودا (برج دانش)، گاو آرزو، صدف حلزون، بوداي خندان، فيل، ماهي آروانا، كشتي بازرگانان، گلدان ثروت، نعل اسب، آينه جادو (پاكوا)، كدو قلياني، پي يائو، گره اسرار‌آميز و غيره روبه‌رو مي‌شويد.
    * فنگ‌شويي با شاخصه‌هاي علمي فاصله زيادي دارد
    اما آيا مجسمه‌هاي فنگ‌شويي واقعاً از پس انجام چنين كارهايي بر مي‌آيند؟ براي يافتن پاسخ اين پرسش با حجت‌الاسلام و‌المسلمين حميدرضا مظاهري‌سيف، رئيس مؤسسه بهداشت معنوي و مديرگروه اخلاق و عرفان پژوهشگاه‌ باقرالعلوم (ع) گفت‌وگو مي‌كنيم.
    وي مي‌گويد: «فنگ‌شويي» علم نيست، بلكه يك تطبيقي براي رويكردهاي جهان و پديده‌هايي كه در جهان و نحوه ارتباط‌‌شان با همديگر است، فنگ‌شويي تفسيري از جهان، زندگي و جايگاه انسان در عالم و بعد مادي را مدنظر قرار مي‌دهد و با قدمتي چندين هزار ساله جز باورهاي چيني است، لذا دين نيست.
    وي در خصوص اينكه بايد با بررسي علمي و تجربي صحت يا سقم فنگ‌شويي معلوم شود، بيان مي‌كند: در گام اول اگر اين كاربري و توصيه‌هاي عملي تائيد شد، در گام دوم آن بايد ديد تفاسيري كه از آن ارائه مي‌شود، صحيح است يا نه، هرچند كه تا كنون از نظر علمي فنگ‌شويي ثابت نشده است.
    رئيس مؤسسه بهداشت معنوي با اخطار اينكه اگر در معرفي معارف اصيل اسلام زودتر اقدام نشوند، ناخودآگاه موارد دروغين جاي آن را پر مي‌كند، ادامه مي‌دهد: در اينجاست كه نياز به وحي و معصوم احساس مي‌شود و هنگامي كه گفته شود به سرچشمه علم الهي متصل است، مردم به راحتي آن را مي‌پذيرند، لذا اينكه فنگ‌شويي از خلال سال‌هاي گذشته به ما رسيده و اينكه چقدر تغيير و تحريف كرده، نمي‌شود به‌آن اعتماد كرد، اما چون نيازي را پاسخ مي‌دهد، مردم از آن استقبال مي‌كنند.
    * فنگ‌شويي درصدد تكرار باورهاي اسلامي در قالب ديگري است
    «مجيد ابهري» عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي و پژوهشگر آسيب‌هاي اجتماعي در پاسخ به اينكه از منظر اسلامي بايد چه رويكردي به فنگ‌شويي داشت، بيان مي‌دارد: آثار مثبت محيط منظم، پاك و شاد بر روحيه انسان و رشد تعالي رفتار وي غيرقابل انكار است، با توجه به اينكه مكتب اسلام قبل از بروز پديده فنگ‌شويي تاكيدات مكرري بر پاك بودن محيط زندگي، تنوع آن، ساده‌زيستي و رعايت تعادل چيدمان در زندگي دستورات مؤكدي داشته و بر اساس فلسفه موجود در باور ما «دل هر ذره را كه بشكافي، آفتابيش در ميان ‌بيني» تمام ذرات حيات به تعالي و تكامل در حركت هستند.
    وي تبليغ فنگ‌شويي به عنوان تاثير مثبت بر خوشحالي و يا غم افراد را مسئله جديدي نمي‌داند و مي‌گويد: در واقع تكرار باورهاي اسلامي در لباس و قالب ديگري است، شاد بودن محيط خانه در پاك بودن و ساده بودن زندگي است، ابزارهاي تكنولوژي جز هزينه و زيان‌هاي متعدد بر اعصاب و جسم نتيجه ديگري ندارد، اخيراً زيان‌هاي امواج مايكروويو و رايانه كشف شده است، بنابراين بعضي از افراد تصور مي‌كنند، فنگ‌شويي يك مكتب جديد است، در حالي كه پاك نگه داشتن محيط زندگي و تغييرات چيدماني در آنها استفاده از ابزار و وسايلي كه نياز واقعي به آنها وجود دارد، خودداري از خريد و نگهداري از وسايلي كه مازاد و احتياج است، يك‌هزار سال پيش توسط ائمه عليهم‌السلام مورد تاكيد قرار گرفته است.
    اين پژوهشگر آسيب‌هاي اجتماعي در خصوص تأثير سمبل‌هاي فنگ‌شويي در افراد مي‌گويد: از نظر آسيب‌شناسي رفتاري، استفاده از مجسمه‌هاي زشت و بدشكل در ضمير ناخودآگاه افراد اثر منفي گذاشته و حتي ممكن است باعث شباهت جنين انسان به آنها شود، بنابراين استفاده از اين‌گونه اشيا يعني مجسمه «سر سگ»، «قورباغه» يا «موش» در محيط خانه فقط باعث اضطراب و دلهره كودكان مي‌شود و هيچ نفع ديگري ندارد.
    عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي علت پناه‌آوردن برخي از مردم به فنگ‌شويي را چنين بيان مي‌كند: دور شدن از باورهاي اصيل باعث پناه‌بردن به اين گونه طلسم‌ها و خرافه‌ها مي‌‌شود، مثل مهره خوشبختي، مجسمه گشايش بخت و يا عروسك آورنده خواستگار! اين گونه باورها صدها سال است كه در جوامع منزوي شده است، نمي دانم چرا امروز عده‌اي تلاش مي‌كنند، دوباره جوانان ما را با اين گونه ابزار مشغول كنند؟! اين بخشي از ناتوي فرهنگي است كه مي‌خواهد بين باورهاي اصيل اسلامي و جوانان فاصله ايجاد كنند.
    * فنگ‌شويي نوعي از بت‌پرستي مدرن است
    سيدكاظم موسوي، مدير مؤسسه مطالعاتي روشنگر با اشاره به اينكه فنگ‌شويي از بطن اعتقادي بودا نشأت گرفته و نگاه الوهيتي ندارد، بيان مي‌دارد: در واقع فنگ‌شويي بت‌پرستي مدرن است. در فنگ‌شويي ساده‌زيستي تبليغ مي‌شود، در حالي كه اسلام به ساده زيستي به عنوان اصلي اساسي نگاه كرده است، به طوري كه ساده‌زيستي در سيره عملي رسول اكرم صلي‌الله ‌‌عليه ‌و‌آله ‌و‌سلم و ائمه عليهم‌السلام، به طور نمونه در ساده غذا خوردن، ساده لباس پوشيدن، ساده معاشرت كردن با مردم به وضوح ديده ‌مي‌شود. وي فنگ‌شويي را ‌وصله ناچسب مي‌داند و مي‌گويد: جريان فنگ‌شويي يك نوع تضاد با اسلام دارد، بنابراين محققان و انديشمندان حوزوي و دانشگاهي بايد در خصوص عوامل انحرافي، آگاهي لازم را به مردم بدهند و در تعامل با مردم كوشا باشند و با بيان زيبايي‌ها همراه با آيات قرآن و روايات، اسلام ناب محمدي را به مردم بيشتر بشناسند و جامعه را در برابر ناتوي فرهنگي واكسينه كنند.
    * ضرورت تقويت توكل به خدا و توسل به ائمه اطهار (ع)
    فنگ‌شويي آرام آرام در محيط اجتماعي و اعتقادي مردم دام مي‌گستراند و محققان ديني بايد با معرفي صحيح آن به مردم در پيشگيري هر چه بيشتر آن كوشا باشند، چرا كه فراروي فنگ‌شويي چيزي جز فاصله گرفتن انسان از مبدأ هستي و كم‌شدن توكل در زندگي به چشم نمي‌خورد. انساني كه از صبح تا شب خود را اسير چندين نماد فلزي و چوبي و سنگي كند، چه رهاوردي را براي خود به ارمغان خواهد آورد؟ به راستي انسان مسلمان، پرودگار عالم را در كجاي قلب خويش جاي داده است؟! بياييم با دوري از شرك ظاهري و مخفي، با تقويت توكل و توسل خويش به خداوند متعال و ائمه معصومين عليهم‌السلام ـ‌كه رابطه فيض الهي هستند‌ـ معناي صحيح زندگي را درك كنيم و با افزايش رابطه خود با خالق هستي، دنيا را به خاطر او به تسخير درآوريم.          
    منبع: فارس

    مطالعه بيشتر »
  • هویت ملی و جهانی شدن

    چکیده

    ما در عصر جهانی شدن زندگی می‌کنیم و خواه ناخواه از آن تأثیر می‌پذیریم. این امر در حوزه اقتصاد (سیاست‌های اقتصادی دولت نمی‌تواند بدون توجه به اقتصاد جهانی صورت بگیرد) و سیاست (ضعیف شدن نقش دولت در جامعه) به خوبی مشهود است. اما آنچه بیشترین اهمیت را دارد و لزوم بررسی دقیق و عمیق‌تری را می‌طلبد، این است که فرایند جهانی شدن علاوه بر اینکه روی گروه‌ها، دولت و سیاست‌های اقتصادی تأثیرگذار است؛ بر فرد فرد اعضای جامعه کلان انسانی (فارغ از هویت فردی و جمعی‌شان) مؤثر است، به گونه‌ای که امروزه نمی‌توان یک فرد ایرانی را به طور کامل با هویت ایرانی‌اش تعریف کرد.
    بنابراین امروزه هویت جمعی خالصی برای هیچ جامعه‌ای با مرزهای مشخص سیاسی وجود ندارد، از این رو باید با حفظ میراث گذشته (عناصر سازنده هویت ملی) نسبت به شکل گیری هویت جدید (هویت جهانی) حساس بوده و خود سازنده آن باشیم.
    به منظور اثبات ادعای فوق، مقاله حاضر می‌کوشد با نشان دادن ابعاد مختلف هویت ملی ایرانیان، چالش‌هایی را که این هویت در عصر جهانی شدن و متأثر از آن، با آنها مواجه شده است، نشان دهد.
    کلیدواژه‌ها: هویت، هویت ملی، جهانی شدن و جامعه ایرانی.

    مقدمه

    واژه Identity به معنای هویت، از Identitas مشتق شده و همواره با دو مفهوم متضاد تعریف می‌شود؛ همسانی و تفاوت.
    بنابراین گفته می‌شود: هر ملت یا فردی هویت ویژه‌ای دارد (همسانی) و در عین حال، چنین ملت و فردی هویت متمایز و ویژگی‌های منحصر به فردی (نسبت به ملل دیگر) دارد (تفاوت). به بیان دیگر، هویت داشتن یعنی بیگانه بودن ولی از دو جنبه متفاوت: مانند دیگران بودن در جامعه و طبقه خود و همانند خود بودن در گذر زمان (گل محمدی، 1381: 223). به عبارت دیگر، هویت به بازشناسی مرز میان خودی و بیگانه (درون گروه از برون گروه) کمک می‌کند.
    مباحث مربوط به طرح هویت، هر چند در آغاز متوجه موضوع بحران هویت بود، ولی مسیر بعدی آن به سمت بازسازی هویت در جوامع گوناگون کشیده شد. هویت اجتماعی نه تنها ارتباط اجتماعی را امکان پذیر می‌کند، بلکه به زندگی افراد هم معنا می‌بخشد. در ضمن فرایندی برای خودشناسی کنشگران اجتماعی است که معناسازی نیز به واسطه‌ی آن صورت می‌گیرد. هویت‌ها معانی کلیدی هستند که ذهنیت افراد را شکل می‌دهند، مردم به دیگران می‌گویند که چه کسی هستند و مهم‌تر اینکه به خودشان نیز می‌گویند که چه کسی هستند (همان: 37).
    عناصر تشکیل دهنده هویت ملی شامل سرزمین، نژاد، زبان، فرهنگ، اخلاق، اسطوره و میراث فرهنگی- هنری و... است.
    هر چند انسان‌ها در مورد رعایت آداب و رسوم خود (به عنوان بخشی از هویت خود) بسیار کوشا هستند و سرعت تغییر سنت‌ها در جوامع (مخصوصاً جوامع جهان سوم) حرکتی آرام و کند دارد، اما در عصر حاضر پدیده‌ای مثل جهانی شدن باعث شده است که تأثیرات مختلفی بر کشورها و جوامع وجود داشته باشد؛ تأثیرات بسیاری در زمینه اقتصادی سیاسی، فرهنگ و ادیان (پویا، 41:1382).
    از این رو در عصر حاضر سرعت تغییر فرهنگ و در نتیجه هویت جوامع نسبت به قبل بیشتر شده است، مخصوصاً از این لحاظ که کشورهای پیشرفته با استفاده از رسانه‌های اطلاع رسانی مثل اینترنت و ماهواره در مسیر جهانی شدن تأثیرات بسیار زیادی خواهند داشت. از آنجا که تمام این رسانه‌ها در زمینه‌های فرهنگی فعال هستند؛ بنابراین جهانی شدن تأثیرات بسیار عمیقی بر فرهنگ‌ها و هویت‌های ملی خواهد داشت (حصاری، 1382: 78). از این رو باید نسبت به تأثیری که جهانی شدن بر هویت ملی‌مان می‌گذارد آگاه بوده و به چالش‌های پیش رو پاسخ دهیم.
    حال باید به این سؤال پاسخ داد که هویت جامعه ما از چه عناصری تشکیل شده است و این عناصر تحت تأثیر جهانی شدن چه تغییراتی کرده است.

    1- تعریف مفاهیم

    1-1- فرهنگ

    گیدنز فرهنگ را این گونه تعریف می‌کند:
    فرهنگ هر جامعه عبارت است از: ارزش‌های اعضای آن جامعه، هنجارهایی که از این ارزش‌ها پیروی می‌کنند و کالاهای مادی که تولید می‌کنند (گیدنز، 1376: 55).
    به طور کلی هر جامعه‌ای فرهنگی دارد که از نسلی به نسل بعد منتقل می‌شد. این فرهنگ، نهادهای دینی، ارزش‌ها، باورها، قوانین، سنن، علوم و صنایع را در برمی‌گیرد. این ویژگی‌ها از طریق آموزش و فرایند جامعه پذیری از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.

    2 -1- دگرگونی فرهنگی

    هر چند مردم نسبت به رها کردن سنت‌ها، ارزش‌ها، آداب و رسوم خود برای قبول سنت، ارزش و آداب و رسوم تازه انعطاف ناپذیر و سختگیرند، کمتر فرهنگی است که در طول تاریخ دچار دگرگونی‌هایی نشده باشد. هرجا که عناصر جدید و مجموعه‌های نو در فرهنگ ظاهر می‌شود و بدین سان محتوا و ساخت فرهنگ را عوض کند، دگرگونی فرهنگی رخ می‌دهد. مقاومت در برابر دگرگونی فرهنگی هنگامی بیشتر آشکار می‌شود که این دگرگونی‌ها با انحراف شدید از ارزش‌های سنتی و رسوم همراه باشد.

    3 -1- هویت ملی

    آنچه از مفهوم هویت ملی در این مقاله مد نظر است عبارت است از: مجموعه‌ای از آداب و رسوم، سنت‌ها، احساسات، ارزش‌ها که یک جمع را از جمعی دیگر متمایز می‌کند و توانایی هویت بخشی و پویایی دارد، ضمن اینکه این جمع از زبان، نژاد، گفتار و نوشتار خاص خود برخوردار است.

    4 -1- جهانی شدن

    شاید یکی از ساده‌ترین تعاریف جهانی شدن این باشد که جهانی شدن از جهان به عنوان یک مکان واحد صحبت می‌کند یا تعریف دیگری که جهانی شدن را روندی می‌داند که در آن مردمان جهان به یکدیگر نزدیک شده و در یک جامعه جهانی زندگی می‌کنند. به عقیده رابرتسون، جهانی شدن یعنی به حداقل رسیدن زمان و نزدیک شدن مکان در این حالت هرگونه عکس العمل خود را به سرعت دریافت می‌کند و به سرعت مجدداً به عمل تبدیل می‌شود (توحید فام، 1382: 1663).

    5 -1- هویت ملی ایرانیان

    هویت نشانگر نیازی است همگانی به درک خود به عنوان فردی که به رغم داشتن چیزهای مشترک با دیگران از آنها جدا است. بنابراین هویت نوعی خودشناسی فرد یا یک ملت در ارتباط با دیگران است. این فرایند مشخص می‌کند که یک فرد یا ملت از لحاظ اجتماعی کیست و چه جایگاهی دارد (پاول، 1374: 578).
    ضرورت بحث از هویت در عصر جهانی شدن این است که داشتن تعریفی از خود اولین قدم نه تنها در ایفای نقش بلکه از مقدمات انسان بودن است (رجایی، 1383: 40).
    برای به دست آوردن ابعاد هویت ملی، ابتدا به تعریف چند تن از صاحب نظران در مورد این مفهوم اشاره می‌کنیم:
    فرهنگ رجایی هویت را این گونه معرفی می‌کند هویت چارچوبی است پویا که بیشتر شکلی از آگاهی به خود به جامعه، فرهنگ، تاریخ و آینده القا می‌کند (همان: 14). به دلیل اینکه هویت مقوله‌ای چند تکه و چند بعدی است گفتگو از آن را نه فقط باعث تفرقه‌اندازی میان خود و دیگری نمی‌داند، بلکه آن را سبب بازیگری و ایفای نقش و اعتماد به نفس می‌داند (همان: 47). او هویت ایرانیان را در چهار عنصر ایران، اسلام، سنت و غرب می‌داند و آنها را در کتاب مشکل هویت ایرانیان به طور کامل بسط می‌دهد.
    شهید مطهری هم هویت را در برخورداری از یک حس ملی می‌داند و منظور از آن را وجود احساس مشترک یا وجدان و شعور جمعی در میان عده‌ای از انسان‌ها که یک واحد سیاسی یا ملت را می‌سازند، معرفی می‌کند (همان: 50). به گمان مطهری، هویت ایرانی دو پایه دارد: ایرانی بودن و علاقه و سرسپردگی ایرانیان به اسلام.
    عبدالکریم سروش نیز در کتاب رازدانی و روشنفکری و دینداری، هویت امروز ایرانیان را در سه فرهنگ ایران، اسلام و غرب می‌داند.
    ما ایرانیان مسلمان حامل و وارث سه فرهنگیم و تا نسبت خود را با این سه فرهنگ معین نکنیم و ندانیم که در کجا و در کدام جغرافیای فرهنگی زندگی می‌کنیم، به خوبی از عهده عمل سازنده فرهنگی و اجتماعی بر نخواهیم آمد، آن سه فرهنگ عبارتند از سه فرهنگ ملی، دینی و غربی (همان: 59).
    آنچه از جمع بندی نظرات بر می‌آید این است که هویت ملی ایرانیان از ارزش‌ها و هنجارهای سنت ایرانی، سنت اسلامی و در عصر جهانی شدن از سنت غربی به وجود آمده است. این سه عنصر در زمان و فضای مشخصی باعث شکل گیری زبان، مذهب، تاریخ و فرهنگ مشترک میان ایرانیان شده است. از این رو فرهنگ ایرانیان شامل دو عنصر ایرانیت و اسلامیت است که در قلمرو جغرافیایی مشخص (سرزمین ایران) و در طول قرون و اعصار متداوم شکل یافته است. به عبارت دیگر، این دو عنصر ایرانیت و اسلامیت از آغاز شکل‌گیری با یکدیگر تعامل و تبادل آرا داشته‌اند. ضمن اینکه عنصر سوم (فرهنگ غرب) در نتیجه گسترش ارتباطات در دوران معاصر نقش مهمی بازی می‌کند.
    در زمینه نحوه تکوین هویت ملی در ایران، گفتمان‌های مختلفی وجود دارد. این گفتمان‌ها از زمانی شکل گرفتند که هویت ایرانی با غیر خود مواجه شد. به بیان دیگر در عصر قاجار و پهلوی که آغاز ورود تجدد به ایران به شمار می‌رود، نشانه‌های رسمی شکل گیری هویت ملی ایران هم دیده می‌شود. در واقع اولین پیام‌آوران تمدن غرب صاحب منصبان دیوانی اعزامی به روسیه و اروپا و دانشجویان بودند. این روند از زمان قاجاریه با بازگشت میرزا صالح شیرازی از فرنگ و نوشتن سفرنامه حیرت نامه توسط ابوالحسن خان ایلچی شروع شد. از این دوره به بعد، ایرانیان (نخبگان ایرانی) خود را در تقابل با غرب شناختند و یا به شناخت خود و معرفی این خود به مخاطبان (توده مردم) پرداختند (اکبری، 1:1384).

    6 -1- گفتمان ایرانیت دین‌گرا

    این گفتمان بر دو عنصر ایرانیت و اسلامیت به عنوان دو جزء اساسی هویت جمعی تأکید دارند و گفتمان خود را گفتمان ایرانیت جدید دین‌گرا معرفی می‌کند. طالبوف از نمایندگان این گفتمان است (همان: 62).

    7 -1- گفتمان ایرانیت قوم‌گرا

    این گفتمان بر دو عنصر زبان و تاریخ ملی تأکید دارد و به دنبال نوسازی مفهومی است، جلال الدین میرزای قاجار از نمایندگان این رویکرد است (همان: 65).

    8 -1- گفتمان ایرانیت سکولار و باستان‌گرا

    این گفتمان به نمایندگی میرزا فتحعلی آخوندزاده و میرزا آقاخان کرمانی بر عناصر زبان، خط، تاریخ، دین و ترقی به عنوان عناصر اصلی هویت ایرانی تأکید می‌کنند (همان: 67).

    9 -1- گفتمان ناسیونالیسم ایرانی

    این گفتمان نژاد، خون، تاریخ واحد، فرهنگ واحد، دین، جغرافیا و سرزمین و حکومت واحد را عوامل سازنده و انسجام بخش ملیت می‌داند (همان: 67).

    2- ابعاد هویت ملی ایرانیان

    بر اساس مجموع نظرات مطرح شده و ثقل توجه گفتمان‌های هویتی در ایران می‌توان به این برداشت رسید که هویت ملی ایرانیان 6 بعد دارد.

    1 -2- بعد اجتماعی

    هر فردی در شکل‌گیری شخصیت خود تحت تأثیر محیط اجتماعی که متعلق به آن است، قرار دارد. این بعد، متأثر از افرادی است که در این محیط با فرد مورد نظر روابط دوستانه دارند. هرچه ارتباط گسترده‌تر شود موجب تقویت بعد اجتماعی هویت ملی خواهد شد.

    2-2- بعد جغرافیایی

    این بعد همان ضرورت داشتن سرزمین برای شکل‌گیری یک ملت است. در واقع محیط جغرافیایی تبلور فیزیکی، عینی، ملموس و مشهود هویت ملی به حساب می‌آید.

    3 -2- بعد دینی

    داشتن دین و تعالیم مذهبی مشترک و پایبندی و وفاداری به آن، اعتقاد و تمایل به مناسک و آیین‌های مذهبی فراگیر در فرایند شکل دهی به هویت ملی بسیار مؤثر است. بعد ملی هویت دینی دارای ابعادی چون موارد زیر می‌باشد:
    1- پایبندی به جوهر دین و ارزش‌های دینی و فراگیر بودن این ارزش‌ها،
    2- دلبستگی جمعی و عمومی به این شعائر، مناسک و نهادهای دینی و
    3- مشارکت و تمایل عملی به ظواهر و آیین‌های دینی و مذهبی.

    4 -2- بعد فرهنگی

    وجود میراث فرهنگی مشترک بین افراد جامعه موجب توافق فرهنگی بین اعضای آن ملت می‌شود. شاخص‌های مهم فرهنگی و اجتماعی ایران عبارتند از: 1- آیین‌ها و سنت‌های عام، 2- جشن‌ها، اعیاد و فرهنگ عام، 3- ارزش‌های سنتی، 4- طرز لباس و پوشش، 5- معماری بناها و مکان‌ها، 6- رسوم و عرف و 7- هنرهای بومی و ملی.

    5 -2- بعد زبانی

    زبان از آنجا که وسیله ‌اندیشیدن است در ایجاد هویت اجتماعی و جهان بینی یک ملت نقش بسیار مهمی را بازی می‌کند.

    6 -2- بعد سیاسی

    تعلق به دولت و نظام‌های سیاسی و ایدئولوژی آن- از آنجا که دولت‌ها همواره می‌کوشند تا ایدئولوژی خود را به کمک ابزار مشروعیت بخش آن به مردم خود بقبولانند- می‌تواند باعث شکل‌گیری هویت مشخصی در افراد آن جامعه شود.
    آنچه در این مقاله منظور نظر ما می‌باشد، این است که این ابعاد هویتی در طول فرایند جهانی شدن با چه چالش‌هایی مواجه شده‌اند. بنابراین بهتر است که این مفهوم به طور تفصیلی توضیح داده شود.

    3- جهانی شدن

    می‌توان گفت؛ جهانی شدن یک فرایند دیالکتیکی است و جایگاه کشورهای مختلف در این فرایند با یکدیگر متفاوت است.
    برخی از کشورها و فرهنگ‌ها به راحتی تسلیم فرهنگ‌های دیگر می‌شوند و برخی به دلیل داشتن انعطاف پذیری به آرامی تحول می‌یابند. عمق و تاریخ فرهنگ کشورها در به وجود آمدن انواع موضع‌گیری‌ها بی‌تأثیر نیست. البته تنها داشتن قدمتی تاریخی و اجتماعی کافی نیست، فرهنگ هر اندازه هم که اصیل باشد، اگر همراه با خود آگاهی و شناخت نباشد، اهمیتی ندارد. ارتباط اجتماعی منشأ فرهنگ است.
    زمانی که فرهنگ‌ها در هم آمیخته می‌شوند مردم برخی از ویژگی‌های فرهنگی را از فرهنگ‌های دیگران و برخی را از فرهنگ خودشان کسب می‌کنند. اگر اثرات فرهنگ‌ها متناقض باشد برخی از فعل و انفعالات فشار روانی ایجاد می‌کند. (هری، 117:1383). این موضوع می‌تواند به بحران هویت منجر شود.
    جهانی شدن هویت ملی را به چالش طلبیده است. فرایند جهانی شدن از رهگذر دگرگون کردن شالوده‌های نظری رویکردهای سنتی، فرایند هویت سازی را دستخوش تحولات جدی نموده است. از رهگذر این جهانی شدن، مرزهای سیاسی، فرهنگی و هویتی فرو می‌ریزد و جوامع در جامعه‌ای جهانی ادغام می‌شوند.
    کشور ما هم در این زمینه مورد استثنایی نیست. بی گمان اگر ایران در فرایند جهانی شدن شرکت کند نقش فعال‌تری در حفظ هویت خود دارد.

    4- چالش‌های هویتی ایران در عصر جهانی شدن

    همان گونه که در آغاز نیز ذکر شد، جهانی شدن تمامی هویت‌های ملی را با چالش مواجه کرده است و ملت‌ها را در عرصه هویت ملی‌شان با بحران مواجه کرده است. به منظور هرگونه برخوردی با این موضوع لازم است که این چالش‌ها شناخته و معرفی شوند.

    1 -4- چالش بعد تاریخی هویت ملی

    زمان یکی از عواملی هویت ساز به شمار می‌رود و تداوم داشتن در طول زمان از عناصر هویت بخش می‌باشد. فرد هنگامی می‌تواند مدعی هویت داشتن باشد که از تداوم خود اطمینان حاصل کند. توجه به گذشته نیز به دلیل اهمیت آن در تقویت احساس ثبات شخصیت می‌باشد.
    در حالی که در اثر جهانی شدن، پیوند میان یک گذشته مشترک و حال مشترک از بین می‌رود و نظم سنتی موجود مبتنی بر مکان‌های انحصاری و تداوم‌های معنا بخش و هویت ساز نابود می‌شود (گل محمدی، 1381: 236).

    4-2- چالش بعد جغرافیایی هویت ملی

    علاوه بر نفوذپذیر شدن مرزها در اثر گسترش تکنولوژی‌های ارتباطی یکی از پیامدهای جهانی شدن گسترش دموکراسی و حق تعیین سرنوشت و همچنین مباحث مربوط به حقوق بشر می‌باشد که این مسئله می‌تواند کشورهایی را که دارای تفاوت‌های قومی و زبانی و... می‌باشند، تحت تأثیر قرار دهد. در واقع جهانی شدن نه تنها موجب کاهش سطح اقتدار حکومت‌ها می‌شود، بلکه موجب تقویت خرده فرهنگ‌ها و تحریک آنها نیز می‌شود و با اولویت بخشی به هویت‌های فروملی موجبات تقویت گرایش‌های گریز از مرکز را فراهم می‌کند؛ چرا که سازمان‌های متعددی تحت عناوین بشر دوستانه و حافظ حقوق اقلیت‌ها بر حکومت‌ها فشار وارد می‌کنند و مانع از اقدام مؤثر حکومت‌ها در راستای کنترل مؤثر نیروهای گریز از مرکز می‌شوند. بنابراین در نهایت می‌تواند موجب به خطر افتادن یکپارچگی و تمامیت ارضی کشورهای چند قومی، زبانی، مذهبی و... شود. باید توجه داشت که ارتباطات و اینترنت، امکانات زیادی را در اختیار هویت‌های فرو ملی برای بسیج نیروها و اطلاع رسانی گسترده قرار داده است، یعنی هویت‌های فرو ملی در گذشته دارای محدودیت‌های زیادی در زمینه تکثیر و پخش اطلاعیه‌ها و کتب و جزوات خود بودند ولی امروز به راحتی از طریق سایت‌های ویژه اینترنتی به این امر مبادرت می‌ورزند (مختاری، 1386: 13).

    3 -4- چالش‌های بعد دینی و مذهبی هویت ایرانی

    همچنان که گفته شد تضعیف هر یک از ابعاد هویت ملی به چالش کشیده شدن هویت ملی را سبب می‌شود؛ از آنجایی که فناوری ارتباطات و رسانه‌ها به دلیل قرار داشتن در کنترل غرب به صورت یک سویه اقدام به پخش جهانی ارزش‌های غربی می‌کنند و همچنین پخش مسائل غیراخلاقی از اینترنت می‌تواند تأثیر بسیار سوئی بر ابعاد مذهبی افراد بگذارد، این مسئله کارکرد مذهب را به عنوان یکی از عناصر هویت ملی به چالش می‌کشد.
    چالش دیگری که از این زاویه می‌تواند متوجه کشورهایی با اقلیت مذهبی شود، این است که جهانی شدن باعث تقویت بنیادگرایی مذهبی شده و تحرک و پویایی را در پیروان آن مذهب به دنبال می‌آورد و آنها در برابر پلورالیسم دینی غرب جبهه می‌گیرند و حتی در مواقعی این اقلیت‌ها داعیه استقلال نیز سر می‌دهند (همان: 13).

    4-4- چالش بعد فرهنگی و اجتماعی هویت ایرانیان

    رواج فرهنگ غربی در اثر فناوری ارتباطات موجب بروز برخی ناهنجاری‌ها و ضد ارزش‌ها در جوامع می‌شود و علاوه بر آن شبکه‌های ماهواره‌ای و اینترنت با انتشار امور غیر ارزشی موجب تضعیف ارزش‌های ملی شده و فرهنگ جوامع را دچار اضمحلال ارزش‌ها می‌کنند (همان: 14).

    5 -4- چالش بعد زبانی

    بین المللی شدن زبان انگلیسی موجب یادگیری گسترده آن توسط نخبگان و استفاده از آن به عنوان زبان علمی می‌شود که این مسئله نیز در اثر گذر زمان موجب فراموشی تدریجی زبان ملی می‌شود.
    استحاله زبان، بخش مهمی از هویت ملی را استحاله می‌کند، چرا که تمام تولیدات فکری و معنوی در زبان قبلی حبس می‌شود و دیگر کاربردی نمی‌یابد (همان: 14).

    ابعاد هویت ملی و تأثیر جهانی شدن بر آن

         ابعاد هویت دینی
    دوره

    فرهنگی (سنت، زبان)

    جغرافیایی

    سیاسی

    دینی

    قبل از شکل گیری مباحث جهانی شدن

    زبان فارسی
    سنت ایرانی - اسلامی

    ارتباطات در چنبره حوزه جغرافیایی ایران

    دولت

    اسلام

    بعد از شکل گیری مباحث جهانی شدن

    رواج زبان علمی واحد(انگلیسی)
    رواج آداب و رسوم جدید وضعیف شدن سنت خودی

    فروپاشی مرزهای جغرافیایی به دلیل حجم وسیع ارتباطات و مفاهیمی مثل حقوق بشر و دموکراسی

    تضعیف نقش دولت در اداره جامعه

    مطرح شدن پلورالیسم دینی و عرضه محصولات مکاتب عقیدتی مختلف


    5- نتیجه‌گیری

    هویت هر فرد یا جامعه تمایز بخش او از افراد یا جوامع دیگر است. در اعصار قبل که حجم ارتباطات به سرعت امروز نبود، هویت و فرهنگ هم قرن‌ها به یک شکل پایدار باقی می‌ماند و به راحتی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شد.
    امروزه به دلیل حجم گسترده ارتباطات و تبادل اطلاعات میان جوامع مختلف، از یک طرف میزان آشنایی افراد جامعه با فرهنگ‌های غیر بیشتر می‌شود و از طرف دیگر، میزانی از انعطاف پذیری و عدم دلبستگی و تعصب زیاد نسبت به فرهنگ خود برخوردار می‌شوند. از این رو فرهنگ و هویت جمعی در عصر حاضر پویایی و تحرک بیشتری دارد.
    یکی از مباحثی که در عصر حاضر مطرح می‌شود و بر هویت جوامع و افراد بسیار مؤثر است، بحث جهانی شدن است. جهانی شدن به طور ساده عبارت است از: تلاش اندیشه بشری برای ایجاد دهکده جهانی و در ایجاد ارتباط میان ملل از طریق فناوری (اینترنت، ماهواره و...) و شکل دادن ویژگی‌های عام فرهنگی ملل (مثل زبان واحد، پوشش یکسان و... ) بسیار اثرگذار است.
    از این رو، هویت هر جامعه که فرهنگ و آداب و رسوم جامعه سهم زیادی در شکل‌گیری آن دارد، در معرض تمایز زدایی میان ملل و در نتیجه کم شدن جاذبه‌ها و تفاوت آن با ملل دیگر است. به همین دلیل باید ابعاد هویتی جامعه ایران (سرزمین، سیاست، دین، زبان و...) شناخته شود و تلاش شود در عصر جهانی شدن به کمک باز تعریف آنها، تمایز آنها را با فرهنگ ملل دیگر حفظ کنند.

    پی‌نوشت‌:

    1- دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی انقلاب.

    منابع :
    1. اکبری، محمد علی، تبار شناسی هویت جدید ایران، عصر قاجار و پهلوی اول، تهران: علمی و فرهنگی، 1384.
    2. پاول، هنری، ماسن، رشد و شخصیت کودک، ترجمه مهشید یاسایی، تهران، نشر مرکز، 1374.
    3. پویا، عبدالرضا، مقاله چالش‌های فرهنگ ایرانی با جهانی شدن، نگاه حوزه، شماره 99-98، 1382.
    4. توحید فام، محمد، فرهنگ در عصر جهانی شدن، چالش‌ها و فرصت‌ها، تهران: نشر روزنه، 1382.
    5. حصاری، علی اکبر، به سوی حکومت جهانی امام مهدی (عج الله تعالی فرجه الشریف)، قم: انتظار نور، 1382.
    6. رجایی، فرهنگ، مشکل هویت ایرانیان امروز، تهران: نشر نی، 1383.
    7. گل محمدی، احمد، جهانی شدن، فرهنگ و هویت، تهران: نشر نی، 1381.
    8. گیدنز، آنتونی، جامعه شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی، 1376.
    9. مختاری، حسین، جهانی شدن و تأثیر آن بر هویت ملی، 1386.
    10. هری، س، تری یاندیس، فرهنگ و رفتار اجتماعی، ترجمه نصرت فتی، تهران: نشر رسانش، 1383.

    منبع مقاله :
    حاجیانی، ابراهیم؛ (1389)؛ هویت و جهانی شدن، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام، مرکز تحقیقات استراتژیک، چاپ اول

    مطالعه بيشتر »
  • راه روح الله؛ویژه سالگردرحلت امام خمینی(ره)

    پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، به مناسبت سالروز رحلت ملکوتی حضرت امام خمینی (ره) مجموعه داده‌ نمای «راه روح‌الله» را با محوریت بازخوانی سخنان رهبر معظم انقلاب در سالگرد ارتحال امام (ره) منتشر کرد.

    حضرت آیت‌ الله خامنه‌ ای هر ساله در مراسم سالگرد ارتحال حضرت امام، اهتمام به تبیین شخصیت، اهداف و آرمان‌های معمار کبیر انقلاب داشته‌اند. در این مجموعه داده‌نما که در سه قسمت منتشر شده است، مروری بر سخنرانی‌های ۱۴ خرداد معظم له از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۳۹۴، که با محوریت شخصیت حضرت امام خمینی (ره) بیان شده است، صورت گرفته است.

    در ادامه نیز متن بیانات به کار رفته در این داده نما آورده شده است.

    بخش اول : سال های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۷

    یادگار امام
    برای ما و همه‌‌ی ملت، شما یادگار عزیز امام(ره) هستید. میزان محبت و علاقه‌ی امام به جناب‌عالی را می‌دانیم و از زبان خود ایشان مکرر شنیدیم که می‌گفتند شما را عزیزترین اشخاص می‌دانند. ما هم به خاطر شخص خودتان و به خاطر احترام به روح بزرگ رهبر عزیز و عظیممان، شما را بسیار عزیز و گرامی می‌داریم و یادگار عزیز و یگانه‌ی حضرت امام(رضوان‌اللَّه‌تعالی‌علیه) به حساب می‌آوریم. ۱۴ خرداد ۶۸

    ویژگی های امام
    او اسلام انقلابی مجسم، اسلام ناب مجسم در زندگی و اخلاق و احساسات و تصمیم‌گیریها و نیز فانی برای خدا بود. خدای متعال هم به او پاداش داد. کاری که به دست این بزرگوار در این دوران انجام گرفت، کاری بی‌نظیر بود. بعد از کار پیامبران اولوالعزم، کسی چنین حرکت عظیمی انجام نداده بود. ۱۴ خرداد ۶۹

     حرکت عظیم امام
    در شرق و غرب جهان اسلام، مسلمانان بیدار شده‌اند. اقلیتهای مسلمان در کشورهای اروپایی و غیر اروپاییِ دارای حاکمیت کفر و الحاد، احساس شخصیت میکنند. هویت و شخصیت اسلامی، در میان مسلمانان زنده شد. این، به برکت امام و حرکت عظیم امام بود. ۱۴ خرداد ۷۰

    سلوک حکومتی امام
    خطّ امام، یعنی آن مسلک و سلوک حکومتی امام امّت. یعنی چیزیکه تفسیرکننده نظام جمهوری اسلامی است. جمهوری اسلامی، میتواند با جهتگیریهای مختلفی تحقّق یابد. ۱۴ خرداد ۷۱

    عظمت امام
    اعتقاد من این است که عظمتی که این مرد الهی و معنوی، حتّی بعد از در گذشت خود، در دلها و چشمها پیدا کرد ، به‌خاطر این است که او یک انسان مخلص و پرهیزکار بود. آن بزرگوار، در همه کارها، برای خدا و در راه خدا و به‌نام‌خدا، حرکت و عمل میکرد. ۱۴ خرداد ۷۲

    شخصیت امام
    ایمان آن مرد بزرگ، نمونه و استثنایی بود. عمل صالح او، عملی بود که بعد از صدر اسلام تا امروز، کسی آن را انجام نداده است. یعنی تشکیل نظام اسلامی، . تزکیه او هم، چنان بود که در اوج شهرت و قدرت و محبوبیت، اوج عبودیّت‌را برای خود انتخاب کرد. ۱۴ خرداد ۷۳

    معنویت امام
    ردّ پای انقلاب بزرگ اسلامی ما معنویّت است و این معنویّت، اوّلین پیام این انقلاب و امام معنوی است؛ امامی که خودْ یک انسان والا و معنوی، عارف، فقیه، دین‌شناس، متعبّد و قائم‌بِاللّیل بود. امام، کسی بود که نیمه‌شب با خدا خلوت میکرد و تضرّع مینمود. ۱۴ خرداد ۷۴

    نهضت امام
    حرکت امام، مشابهت‌های زیادی با نهضت حسینی دارد و تقریباً، الگوبرداری شده از حرکت حسینی است. گرچه آن حرکت - یعنی حرکت امام حسین علیه‌السّلام - منتهی به شهادت آن حضرت و یارانش شد و این حرکت به پیروزی امام منتهی گردید؛ ولی این فارقی ایجاد نمیکند. ۱۴ خرداد ۷۵

    هنر بزرگ امام
    به جای آن نظام فاسد، یک نظام سیاسی در این کشور برقرار کرد که به جای بی اعتنایی به مردم، عشق به مردم بر آن حاکم است. به جای بی‌توجّهی به سرنوشت ملت، عشق به سرنوشت ملت و عشق به سرنوشت جوانان و اهمیت فوق‌العاده به آنها در آن مطرح است. ۱۴ خرداد ۷۶

    ماندگاری راه امام
    این سرچشمه‌ای که او با ایمان عظیم و با توکّل و اخلاص خود به جریان انداخته بود، همچنان جاری ماند و ثابت شد پایه‌ای که امام در این کشور چیده است، ماندگار است و به اشخاص وابسته نیست. اشخاص میروند؛ اما جریان عظیم نهضت اسلامی ملت ایران و امام بزرگوارشان، باقی میماند. ۱۴ خرداد ۷۷

     

    بخش دوم : سال های ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۸

    خصوصیت امام
    خصوصیت امام بزرگوار ما رعایت تقوا بود. همه شما تقوا را دستورالعمل زندگی خود قرار دهید، تا همچنان که ابواب رحمت الهی بر روی آن مرد بزرگ باز شد، بر روی ما هم باز شود. ۱۴ خرداد ۷۸

    نقش امام بزرگوار
    این حقیقت این است که نیروهای اثرگذار در تحوّلات اجتماعی و سیاسی، عبارت از چیزهایی است که به انسانها برمی‌گردد؛ مربوط به نیروهای انسانی و اراده انسانی و ایمان انسانی است. ۱۴ خرداد ۷۹

    توجه امام به مردم
    عبارت است از لزوم آگاه‌سازی دائمی مردم. خود امام در سنین بالای عمر - با حال پیرمردی - از هر فرصتی استفاده کرد برای این‌که حقایق را برای مردم بیان کند. ۱۴ خرداد ۸۰

    شخصیت امام
    شخصیت امام از اصول اساسی او جدا نیست. در حقیقت، هویّت و اصول انقلاب ما خطوط برجسته شخصیت امام را هم تشکیل میدهد. هر چه راجع به انقلاب بگوییم، در واقع درباره امام سخن گفته‌ایم. ۱۴ خرداد ۸۱

    قواعد کار امام
    اسلام و مردم. اعتقاد به مردم را هم امام بزرگوار ما از اسلام گرفت. اسلام است که روی حقّ ملتها، اهمیت رأی ملتها و تأثیر جهاد و حضور آنها تأکید میکند. ۱۴ خرداد ۸۲

    مکتب سیاسی امام
    دشمنان انقلاب چاره یی ندارند جز این که با فلسفه ی امام، با مکتب امام و با شخصیت امامدشمنی کنند تا بتوانند این ملت را به خیال خود به عقب نشینی و تسلیم در مقابل خودشان وادار کنند. ۱۴ خرداد ۸۳

    راه امام
    ما امام را فقط برای افتخار کردنِ به نام او و کار او نمیخواهیم؛ امام را فقط مایه‌ی زینت جمهوری اسلامی نمیدانیم. بالاتر و مهمتر از اینها این است که امام ما را به راهی هدایت کرد. ۱۴ خرداد ۸۴

    عامل موفقیت امام
    ان تنصروااللَّه ینصرکم و یثبت اقدامکم عامل اصلی پیشرفت این است که به یک اصل قرآنی، به یک حقیقت قرآنی، با همه‌ی وجود، با همه‌ی دل، ایمان آورد و با همه‌ی توان در راه آن تلاش و کار کرد. ۱۴ خرداد ۸۵

    راز قدرت معنویِ امام
    همان اتصال با منبع اصلی قدرت، ارتباط با خدا، همه چیز را از او دانستن و همه کار را برای او کردن، است. این راز اقتدار و ماندگاری و نفوذ مردان خداست. امام با این دید و با این مبنا، همچنان زنده خواهد ماند. ۱۴ خرداد ۸۶

    عشق به امام
    این ناشی از دو عامل بزرگ است: یکی عظمت امام و ابعاد گوناگون شخصیت او که یک شخصیت استثنائی در دوران معاصر، بلکه در دورانهای نزدیک به ماست. یکی هم به خاطر عظمت این انقلاب است. ۱۴ خرداد ۸۷

    راه امام
    امام بزرگوارِ ما در این نهضت عظیمی که در کشورمان و در جهان اسلام به وجود آوردند، دو پرچم را بلند کردند و برافراشته نگاه داشتند: یک پرچم عبارت است از پرچم احیاء اسلام پرچم دوم، پرچم عزت و سربلندی ایران و ایرانی. ۱۴ خرداد ۸۸

     

    بخش سوم : سال های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۴

    شاخص های امام
    من عرض میکنم بهترین شاخصها، خود امام و خط امام است. امام بهترین شاخص برای ماست اگر این تشبیه با همه‌ی فاصله‌ای که وجود دارد، به نظر برسد، عیبی ندارد که تشبیه کنیم به وجود مقدس پیغمبر که قرآن میفرماید: خود پیغمبر اسوه است. ۱۴ خرداد ۸۹

    مکتب امام
    هر جا ما توفیق پیدا کردیم که به توصیه‌های امام جامه‌ی عمل بپوشانیم، هر جا توانستیم خط انگشت اشاره‌ی امام را دنبال کنیم، توفیقات فراوانی نصیب ما شد. مردم با این چشم، به راه امام و خط امام و میراث ماندگار امام نگاه میکنند. ۱۴ خرداد ۹۰

    همت امام
    همت امام بر این گماشته شد که روح عزت ملی را در این مردم احیاء کند؛ عزت آنها را به آنها برگرداند. امام بزرگوار فرهنگ «ما میتوانیم» را به دهان مردم انداخت و در دل آنها جایگزین کرد؛ این همان فرهنگ قرآنی است. ۱۴ خرداد ۹۱

    باورهای امام
    سه باور در امام بزرگوار ما وجود داشت، که همین سه باور به او قاطعیت میداد، شجاعت میداد و استقامت میداد: باور به خدا، باور به مردم، و باور به خود. این سه باور، در وجود امام، در تصمیم امام، در همه‌ی حرکتهای امام، خود را به معنای واقعی کلمه نشان داد. ۱۴ خرداد ۹۲

    نفشه امام
    نقشه‌ی امام، کار اصلی امام، بنای یک نظم مدنی - سیاسی براساس عقلانیت اسلامی بود؛ مقدمه‌ی لازم این کار، این بود که نظام پادشاهی - که هم فاسد بود، هم وابسته بود، هم دیکتاتور بود ریشه کن شود. ۱۴ خرداد ۹۳

    تحریف شخصیت امام
    امام را نباید به‌عنوان صرفاً یک شخصیّت محترم تاریخی مورد توجّه قرار داد؛ بعضی این‌جور میخواهند بعضی میخواهند امام را این‌جور بشناسند و بشناسانند و این‌جور تلقّی کنند؛ این غلط است. ۱۴ خرداد ۹۴

     

    مطالعه بيشتر »
  • بایدن: ترامپ اصلاً مدرسه رفته؟

    معاون رئیس جمهور آمریکا که برای نخستین بار در کمپین انتخاباتی هیلاری کلینتون حضور یافته بود گفت:‌ ترامپ نظرات بسیار خطرناک و غیر آمریکایی دارد.

    به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ «جو بایدن» معاون رئیس جمهور آمریکا گفت: نمی‌توان کدهای تسلیحات هسته‌ای آمریکا را در اختیار ترامپ گذاشت و در چنین موردی به او اعتماد کرد.

    وی که برای نخستین بار در کمپین انتخاباتی هیلاری کلینتون حضور یافته بود گفت:‌ ترامپ نظرات بسیار خطرناک و غیر آمریکایی دارد و او کسی است که کشورهای خاورمیانه را به ساخت تسلیحات هسته‌ای برای تامین امنیت خود تشویق کرده است.

    او هم‌چنین معتقد است که کره جنوبی و ژاپن به دلیل آن‌که کره شمالی دارای تسلیحات هسته‌ای است، باید تسلیحات هسته‌ای خود را بسازند، آیا او نمی‌داند که ما به ژاپنی‌ها اجازه دستیابی به تسلیحات هسته‌ای را نداده‌ایم و این موضوع در قانون این کشور ثبت شده است، آیا او اصلا به مدرسه رفته است.

    بایدن ادامه داد: این مرد (ترامپ) به گونه‌ای در مورد جنگ هسته‌ای حرف می‌زند گویی موضوع بسیار بی‌اهمیتی است.

    مطالعه بيشتر »
RSS